ขั้นตอนการติดตั้งไม้แบบพลาสติกหน้างานอย่างถูกวิธี ฉบับทีละขั้นตอน

ไม้แบบพลาสติกจะให้ผิวคอนกรีตเรียบสวยและใช้ซ้ำได้หลายสิบรอบก็ต่อเมื่อติดตั้งถูกวิธีเท่านั้น ปัญหาที่หน้างานเจอบ่อย เช่น คอนกรีตรั่วตามรอยต่อ เสาบวมกลางท้อง หรือแบบบิดจนถอดยาก ส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากตัววัสดุ แต่เกิดจากลำดับงานที่ข้ามขั้นตอน บทความนี้เรียบเรียง ขั้นตอนการติดตั้งไม้แบบพลาสติก ตั้งแต่เตรียมพื้นที่จนถึงถอดแบบ ให้หัวหน้างานและผู้รับเหมานำไปใช้เป็นมาตรฐานหน้างานได้ทันที

ก่อนเริ่มงาน: เตรียมของให้ครบก่อนลงมือ

การติดตั้งที่ราบรื่นเริ่มจากการเช็กของให้ครบตั้งแต่วันรับของ ไม่ใช่มาหาตอนคนงานยืนรอ

  • แผ่นแบบ แยกกองตามชนิดและขนาด (แบบเสา แบบข้างคาน แบบท้องคาน แบบตอม่อ แบบเทพื้น)
  • อุปกรณ์ยึด เหล็กรัด/แคลมป์ น็อต ตะปู
  • ค้ำยัน เหล็ก หรือ ไม้ยูคา พร้อมไม้เกยึดหลังแบบ
  • เครื่องมือวัด ลูกดิ่ง ระดับน้ำ ตลับเมตร เส้นเอ็น

ตรวจสภาพแผ่นแบบก่อนใช้ทุกครั้ง แผ่นที่บิ่นตามขอบหรือหลังไม้เกหลุด ควรคัดออกไปซ่อมก่อน อย่าฝืนใช้เพราะจะเป็นจุดรั่วของน้ำปูนทันที

 

 

ขั้นตอนที่ 1: เตรียมพื้นที่และวางแนวศูนย์

ทำความสะอาดพื้นที่ให้ปราศจากเศษวัสดุ แล้วตีเส้นศูนย์ (center line) และแนวขอบโครงสร้างลงบนพื้นคอนกรีตหรือ lean concrete ให้ชัดเจน ตรวจสอบระดับพื้นที่รองรับค้ำยันว่าแน่นพอ ถ้าเป็นดินถมควรบดอัดและรองด้วยแผ่นกระจายน้ำหนัก เพราะการทรุดของฐานค้ำยันคือสาเหตุอันดับต้น ๆ ที่ทำให้ท้องคานแอ่นหลังเทคอนกรีต

ขั้นตอนที่ 2: ทาน้ำยาถอดแบบ

ไม้แบบพลาสติกมีผิวลื่นในตัว ไม่จำเป็นต้องทาน้ำยาทาแบบ แต่บางท่านทาบางๆ เพื่อการถอดแบบง่ายในกรณีที่ไม้แบบใช้งานมาเป็นเวลานานหลายปี ผิวแบบเริ่มมีร่องงรอยการใช้งาน ทั้งนี้การทาน้ำยาบางๆเพื่อช่วยให้ถอดแบบง่ายขึ้น

ขั้นตอนที่ 3: ตั้งและประกอบแผ่นแบบ

  • งานเสาและตอม่อ

ตั้งแผ่นแบบประกบรอบเหล็กเสาที่ผูกและตรวจ cover เรียบร้อยแล้ว ประกบให้ขอบแผ่นชนสนิทตลอดแนว จากนั้นใส่เหล็กรัดหรือแคลมป์จากล่างขึ้นบน โดยวางตำแหน่งแคลมป์ให้ตรงกับไม้เกหรือเหล็กกล่องเสริมหลังแบบ

ระยะห่างของเหล็กรัดควรถี่ที่สุดในช่วงล่างของเสา เพราะแรงดันด้านข้างของคอนกรีตสด (lateral pressure) มีค่าสูงสุดที่ก้นแบบและลดลงเมื่อสูงขึ้น หลักการนี้เป็นไปตามแนวทางการออกแบบแบบหล่อของ ACI 347 ระยะที่ผู้ผลิตหลายรายใช้อ้างอิงคือช่วงประมาณ 30–50 ซม. แต่ค่าที่เหมาะสมจริงขึ้นกับความสูงเสา ค่ายุบตัว (slump) และอัตราการเทคอนกรีต จึงควรยืนยันกับวิศวกรโครงการ

  • งานคาน

วางแบบท้องคานบนค้ำยันที่ปรับระดับแล้ว ตรวจระดับด้วยระดับน้ำก่อนวางแบบข้างคานทั้งสองด้านให้ตรงข้ามกันพอดี ยึดหลังแบบข้างเข้ากับไม้ค้ำยันหรือไม้เกตามแนวนอน แล้วใช้ไทรอดร้อยยึดสองฝั่งเพื่อกันแบบบานออก ปิดท้ายด้วยการค้ำยันเฉียง (bracing) กันแบบล้ม

  • งานพื้น

ตั้งค้ำยันเป็นตารางตามผังที่กำหนด ปรับระดับหัวค้ำยันให้ได้ระดับท้องพื้นก่อน แล้วจึงวางตงและแผ่นแบบเทพื้น ตรวจรอยต่อระหว่างแผ่นให้ชิดสนิท และเก็บรอยต่อกับแบบข้างคานให้แน่นก่อนผูกเหล็กพื้น

 

ขั้นตอนที่ 4: ตรวจสอบก่อนเทคอนกรีต

ขั้นตอนนี้ใช้เวลาไม่ถึง 15 นาที แต่ช่วยตัดปัญหาแก้งานภายหลังได้มากที่สุด

 

รายการตรวจ วิธีตรวจ เกณฑ์ที่ยอมรับได้
ดิ่งของเสา/ตอม่อ ลูกดิ่งหรือระดับน้ำ 2 ด้าน อยู่ในค่าความคลาดเคลื่อนที่แบบก่อสร้างกำหนด
ระดับท้องคาน/ท้องพื้น ระดับน้ำหรือกล้องระดับ ตรงตามระดับแบบ ไม่แอ่นกลางช่วง
รอยต่อแผ่นแบบ ตรวจด้วยสายตาตลอดแนว ไม่มีช่องให้น้ำปูนไหลออก
เหล็กรัด/ไทรอด ลองขยับด้วยมือ แน่นทุกจุด ไม่มีตัวหลวมหรือลืมใส่
ฐานค้ำยัน ตรวจการทรุดและแผ่นรอง ตั้งบนพื้นแข็ง ไม่เอียง ไม่ลอย
ความสะอาดในแบบ ส่องดูก้นแบบ ไม่มีเศษไม้ ลวด หรือเศษดิน

 

ขั้นตอนที่ 5: ระหว่างเทคอนกรีต

เทเป็นชั้น ๆ และจี้เขย่าคอนกรีตให้ทั่วโดยไม่จี้แช่นานเกินไปหรือจี้กระแทกผนังแบบโดยตรง แรงสั่นสะเทือนที่มากเกินไปจะเพิ่มแรงดันด้านข้างและทำให้แบบบานได้ ควรจัดคนเฝ้าดูแบบตลอดการเท หากเห็นรอยต่อเริ่มแยกหรือแคลมป์ขยับ ให้หยุดและแก้ทันที อย่ารอจนเทเสร็จ

ขั้นตอนที่ 6: ถอดแบบและเก็บรักษา

ระยะเวลาถอดแบบขึ้นกับกำลังอัดของคอนกรีตที่พัฒนาได้จริง ไม่ใช่แค่จำนวนวัน แนวทางของ ACI 347 ระบุว่าควรถอดค้ำยันของชิ้นส่วนแนวนอนหลังคอนกรีตพัฒนากำลังถึงประมาณร้อยละ 70 ของกำลังออกแบบ เว้นแต่วิศวกรผู้ออกแบบกำหนดเป็นอย่างอื่น ส่วนแนวปฏิบัติที่พบทั่วไปในงานก่อสร้างไทยมีดังนี้

 

ชิ้นส่วน ระยะเวลาถอดแบบโดยทั่วไป
แบบข้างเสา ข้างคาน ข้างกำแพง ประมาณ 2 วันขึ้นไป
แบบล่างรองรับท้องพื้น ประมาณ 7 วันขึ้นไป
แบบล่างรองรับท้องคาน ประมาณ 14 วันขึ้นไป
ค้ำยันกลางคาน/กลางพื้นหลังถอดแบบ ค้ำยันต่ออีกตามที่วิศวกรกำหนด

 

ตัวเลขในตารางเป็นค่าอ้างอิงทั่วไป โครงการที่ใช้คอนกรีตกำลังสูง สารผสมเพิ่ม หรือเทในสภาพอากาศเย็น อาจได้ระยะเวลาต่างจากนี้ ให้ยึดตามข้อกำหนดของวิศวกรโครงการเป็นหลักเสมอ ถอดแบบด้วยการค่อย ๆ คลายเหล็กรัดจากบนลงล่าง ห้ามใช้ค้อนตอกกระแทกหน้าแบบหรืองัดด้วยเหล็กปลายแหลม เพราะเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้แผ่นแบบร้าวและอายุการใช้งานสั้นลง เมื่อถอดเสร็จให้ล้างคราบปูนออกทันทีขณะยังไม่แข็งตัว ผึ่งให้แห้ง แล้วเก็บวางราบเป็นตั้ง หลีกเลี่ยงการตากแดดจัดต่อเนื่อง

 

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

  1. ต้องทาน้ำยาถอดแบบทุกครั้งหรือไม่ ในเมื่อผิวพลาสติกลื่นอยู่แล้ว แผ่นพลาสติก ผิวเรียบ เป็นมัน ไม่ต้องทาน้ำยาทาแบบ
  2. ใช้เหล็กรัดถี่แค่ไหนถึงจะพอ ยิ่งใกล้ก้นเสายิ่งต้องถี่ เพราะแรงดันคอนกรีตสูงสุดอยู่ที่ก้นแบบ ระยะที่พบทั่วไปอยู่ในช่วง 30–50 ซม. แต่ควรยืนยันกับวิศวกรตามความสูงเสาและอัตราการเทของโครงการ
  3. แบบบานหรือเสาบวมกลางท้อง เกิดจากอะไร สาเหตุหลักคือเหล็กรัดหลวมหรือถี่ไม่พอ เทคอนกรีตเร็วเกินไป และการจี้เขย่ากระแทกผนังแบบ ทั้งสามอย่างเพิ่มแรงดันด้านข้างเกินที่แบบรับไหว
  4. ถอดแบบเร็วกว่าที่ตารางระบุได้ไหมถ้ารีบส่งงาน ทำได้เฉพาะเมื่อผลทดสอบกำลังอัดคอนกรีตยืนยันว่าถึงเกณฑ์แล้ว และวิศวกรผู้ออกแบบอนุมัติ การถอดแบบเร็วโดยไม่มีข้อมูลรองรับเสี่ยงต่อการแอ่นตัวถาวรของโครงสร้าง

 

เริ่มงานให้ถูกตั้งแต่แบบชุดแรก

การติดตั้งที่ถูกวิธีเริ่มจากการเลือกแบบให้ตรงกับชนิดงานและขนาดหน้าตัดจริง SON OF WOOD มีไม้แบบพลาสติกครบทั้งแบบเสา แบบคาน แบบท้องคาน แบบตอม่อ และแบบเทพื้น ทั้งรุ่นพลาสติกล้วนและรุ่นเสริมเหล็ก พร้อมอุปกรณ์เสริมอย่างเหล็กรัด ไทรอด วิงนัท และค้ำยัน ให้บริการทั้งขายและให้เช่า

 

ส่งแบบก่อสร้างหรือรายการโครงสร้างมาให้ทีมงานประเมินจำนวนแบบที่ต้องใช้ ขอใบเสนอราคาฟรี พร้อมจัดส่งถึงหน้างานทั่วประเทศ ติดต่อทีมงาน SON OF WOOD ได้ทุกวันทำการ

แหล่งอ้างอิง